این سایت سعی دارد سایت های برتر سراسر ایران را معرفی کند ما با نمایش دادن پیش نمایشی از سایت، کاربران را به دیدن کامل مطالب سایت های معرفی شده دعوت میکنیم فلذا هیچ لینک، عکس، و متنی از سایت های معرفی شده کپی نمیشود.

    مسلسل حیره

    مهدی

    بچه ها کسی جواب رو میدونه ؟

    مسلسل حیره را از این سایت دریافت کنید.

    حــیــره عامل انتقال فرهنگ

    با وجود تأثیر فرهنگى حیره در تاریخ عربستان، مورخان و محققان ایرانى عموماً به نقش سیاسى حیره پرداخته‏اند و به نقش فرهنگى آن کمتر عنایت...

    حــیــره عامل انتقال فرهنگ (مقاله پژوهشی حوزه)

    درجه علمی: علمی-پژوهشی (حوزوی)

    نویسندگان: مسعود صفریمنبع: مجله تاریخ اسلام 1381 شماره 10

    کلید واژه ها: اعراب حیره انتقال فرهنگ

    حوزه های تخصصی:

    حوزه‌های تخصصی علوم اسلامی تاریخ اسلام و سیره تاریخ و سیره شناسی سایر

    دریافت مقاله

    آرشیو

    آرشیو شماره ها:

    ۸۳

    سال ۱۴۰۰ (۴)

    سال ۱۳۹۹ (۴)

    سال ۱۳۹۸ (۴)

    سال ۱۳۹۷ (۴)

    سال ۱۳۹۶ (۴)

    سال ۱۳۹۵ (۴)

    سال ۱۳۹۴ (۴)

    سال ۱۳۹۳ (۴)

    سال ۱۳۹۲ (۴)

    سال ۱۳۹۱ (۴)

    سال ۱۳۹۰ (۳)

    سال ۱۳۸۹ (۲)

    سال ۱۳۸۸ (۴)

    سال ۱۳۸۷ (۲)

    سال ۱۳۸۶ (۴)

    سال ۱۳۸۵ (۴)

    سال ۱۳۸۴ (۴)

    سال ۱۳۸۳ (۴)

    سال ۱۳۸۲ (۴)

    سال ۱۳۸۱ (۴)

    سال ۱۳۸۰ (۴)

    سال ۱۳۷۹ (۴)

    چکیده

    متن

    با وجود تأثیر فرهنگى حیره در تاریخ عربستان، مورخان و محققان ایرانى عموماً به نقش سیاسى حیره پرداخته‏اند و به نقش فرهنگى آن کمتر عنایت کمترى داشته‏اند. مقاله حاضر مى‏کوشد ردپاى حیره در حیات فرهنگى جزیرة‏العرب (عربستان) را (پیش و پس از اسلام) بجوید و درباره آن به بحث و نظر پردازد. [در این راستا ضمن چشم اندازى کلى بر تاریخ و جغرافیاى حیره نقش حیره را در آشناسازى اعراب با ادیان مختلف، انتشار فرهنگ ایران ساسانى در میان اعراب، تعلیم خط به ایشان و... مورد کاووش قرار مى‏دهد.]

    چشم‏اندازى بر تاریخ و جغرافیاى حیره

    حیره در میان اماراتى که قبل از اسلام در شبه جزیره عربستان تشکیل شد نامى پر آوازه دارد. خورنق و جزاى سازنده‏اش (سنمار) در ادبیاتِ عرب شهرتِ جاودانه‏اى پیدا کردند. تراژدى زندگى نعمان بن منذر که به دست خسروپرویز کشته شد و پى‏آمدش جنگ «ذى‏قار» از معروفترین وقایع تاریخ عرب در دوران جاهلیت مى‏باشند؛ از این موارد نمونه‏هاى متعددى مى‏توان برشمرد که از شهرت و تأثیرگذارى حیره در خاطره قومى عربِ قبل از اسلام حکایت دارند.

    حیره در کشورِ عراق در سه میلى جنوب کوفه(1) و در جنوب شرقى کربلا قرار داشت. در کلیتِ جغرافیایى، حیره در شمال شبه جزیره عربستان، در میان صحراى شام و مرزهاى غربى امپراتورى ساسانى قرار داشت که از جهت شمال و شرق با ساسانیان و از طرف جنوب و غرب با اعراب همسایه بود؛ علاوه بر این در سمت شمال غربى حیره، امپراتورى روم واقع بود.

    قبایلى از اعراب قحطانى در اواخر قرن دوم یا اوایل قرن سوم میلادى به دلیل مشکلات اقتصادى و معیشتى به مناطق عراق و شام مهاجرت کردند.(2) حیره به دلیل شرایط جغرافیایى مناسب و امکاناتِ بالقوه اقتصادى مورد توجه این مهاجران قرار گرفت. گروهى از مهاجران که از قبایل و بطونِ بنى فهم و بنى لخم بنى حیقار و بنى غطفان و بنى زهره و بنى صبح بودند پس از فراز و نشیب‏هایى در حیره ساکن شدند.(3) مهاجرت اعراب به حیره باعث شد این محل صبغه عربى پیدا کند و به روشنایىِ تاریخ قدم بگذارد.

    آل فهم، از میان مهاجران، به رهبرى مالک بن فهم اولین امارت عربى در حیره را پایه گذاشتند. پس از مرگ مالک، جذیمة بن الابرش جانشین وى شد. جذیمه با کوششِ فراوان حیره را به قدرتى مطرح در منطقه تبدیل کرد و مناطق بین حیره تا انبار رَقّه، عَین التَمَّر، قُطقُطانَه، هِیت، غُمَیر و خَفِیَّه را تحت تسلط در آورد(4) و آشکارا بر قبایلِ شام اعمال نفوذ کرد.(5) طبرى روایت مى‏کند به جذیمه خراج‏ها داده مى‏شود و گروه‏ها به دیدار او مى‏رفتند.(6) جذیمه عاقبت جان بر سر سلطه‏جویى‏هایش نهاد، بنا بر گزارش منابعِ اسلامى در اختلافاتى که با حکام جزیره(7) بر سر تسلط بر آن منطقه داشت کشته شد.(8)

    عمرو بن عدى (خواهرزاده جذیمه) پس از مرگ وى بر قدرت تکیه زد. با آغاز امارتِ عمرو بن عدى حکومت از آل فهم به آل لخم منتقل شد. عمرو بن عدى و جانشینانش به نام‏هاى آل لخم و آل مُنذر و مناذره مشهور مى‏باشند. ملوکِ لخمى سیاستِ تسلط طلبانه جذیمه را دنبال کردند و با حمایت‏هاى ساسانیان حیره را به مقتدرترین حکومت شمال شبه جزیره عربستان تبدیل کردند. لخمیان تابع دولت ساسانى بودند و ساسانیان براى مصالح سیاسى و اقتصادى‏شان از ملوک لخمى پشتیبانى مى‏کردند. در قرنِ ششم میلادى منذر بن ماء السماء (514 ـ 562م) و عمرو بن هند (563 ـ 578م) قدرت لخمیان را به اوج رساندند.

    لخمیان از قرن سوم تا قرن هفتم میلادى مقتدرانه بر حیره حکومت کردند، هر چند هر از گاهى در حکومتِ ایشان وقفه‏هایى ایجاد مى‏شد. آخرین امیر لخمى نعمان بن منذر چهارم (585 ـ 613م) سر از اطاعت دولت ساسانى پیچید. خسروپرویز که تمرد نعمان را تحمل نمى‏کرد او را کشت و به تسلط لخمیان بر حیره پایان داد. چند سال بعد در سال 632 میلادى مسلمانان حیره را فتح کردند. با تسلط مسلمانان بر حیره و ساخته شدن شهر کوفه در سال هفدهم هجرى اهمیت و شکوه گذشته حیره کاستى گرفت.

    تأثیر حیره در تاریخ عربستان پیش و پس از اسلام

    حیره بر شئون مختلفى از حیات تاریخى عربستانِ پیش از اسلام تأثیر ملموسى داشت؛ از بُعد سیاسى، از قرن سوم تا قرن هفتم میلادى مستحکمترین و در عین حال پایدارترین قدرت شمالِ شبه جزیره عربستان بود؛ از بعد اقتصادى، چون توانایى نظامى براى برقرارى امنیت در راه‏هاى تجارى را داشت در تجارت شمال شبه جزیره نقشِ مهمى را ایفا مى‏کرد؛ اما یکى از برجسته‏ترین نقش‏هایى که حیره در تاریخ عرب ایفا کرد نقش فرهنگى بود. بدون در نظر گرفتن موقعیت جغرافیایىِ حیره نمى‏توان تحلیل مناسبى از نقش فرهنگى حیره ارائه نمود بنابراین یک بار دیگر موقعیتِ جغرافیایى حیره را بررسى مى‏کنیم.

    حیره در جنوب بین النهرین قرار داشت. بین النهرین محل پیدایش و بالیدن اولین تمدن‏هاى بشرى و همچنین خاستگاه ادیان گوناگون بود. علاوه بر این، ادیان مختلف با بن‏مایه‏هایى متفاوت در بین النهرین با یکدیگر تلاقى و تماس پیدا کردند. قرار گرفتن حیره در جنوبِ بین النهرین باعث شد حیریان با عقاید گوناگون دینى آشنا شوند و از این ادیان متأثر شوند.

    حیره از جهت شمال و شرق با ساسانیان همسایه بود. شاید بتوان گفت هیچ کدام از سرزمین‏هاى عرب نشین به اندازه حیره با ایرانِ ساسانى در ارتباط نبودند. روابط سیاسى و نظامى و اقتصادى گسترده‏اى میان دولت ساسانى و حیره وجود داشت و همین روابطِ همه جانبه موجب تأثیرپذیرى حیره از فرهنگ ساسانى شد.

    منبع مطلب : ensani.ir

    حیره

    حیره

    مختصات: ۳۱°۵۳′ شمالی ۴۴°۲۷′ شرقی

    از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

    حیره حیره موقعیت حیره در نقشه

    مختصات: ۳۱°۵۳′ شمالی ۴۴°۲۷′ شرقی

    کشور عراق حیره

    شهر باستانی حیره واقع در عراق امروزی

    حیره یکی از شهرهای استان نجف در کشور عراق قرار دارد که از شهرهای قدیم میان‌رودان است که در نزدیکی ۶٫۵ کیلومتری جنوب شهر نجف کنونی قرار گرفته بوده. حیره توسط شاپور یکم ساخته شد و او مهرزاد مرزبان حیره را برای حصار تازیان گماشت.[۱]

    این شهر پایتخت ملوک لخمی بود که آن‌ها نیز خود فرمان‌بردار پادشاهان ساسانی بودند. با بزرگ شدن شهر کوفه، از آبادانی حیره کاسته شد و سپس به تدریج از میان رفت. نام حیره از ریشه‌ای آرامی به معنی اردوگاه مرکب از خیمه‌ها است.[۲]

    این منطقه از مراکز مهم فرهنگی اعراب بوده و از این مرکز ساز ایرانی بربط به دنیای عرب معرفی گردید.[۳]

    همزمان با سقوط پارت‌ها و اغتشاشاتی که در بخش غربی امپراطوری روم و به خصوص در شهر تدمر پیدا شد، شهری در کرانه فرات به وجود آمد که در تاریخ تازیان از یک سو و از سوی دیگر، در تاریخ ایران نقشی چشم‌گیر بازی کرد و مرکزآمیزش این دو نژاد گردید. در یک فرسخی جنوب کوفه شهر حیره قرار داشت. نام این شهر در کتاب‌های سریانی و رومی نیز علاوه بر کتب عربی به عنوان شهری ایرانی فراوان ذکر شده. تاریخ این شهر اساساً از تاریخ ایران جدا نیست. چیزی که تا حدی تاریخ‌های عرب را سر و سامان می‌بخشد، تاریخ‌های یونانی و لاتینی است که خود در جنگ‌های ایران و روم دخالت مستقیم داشتند و در این باره خاموش ننشسته‌اند. این تاریخ‌ها از اعراب حیره به نام (اعراب ایران) و از غسانیان به عنوان (اعراب روم) نام می‌برند. هیچ وسیله‌ای نیست که بتوانیم در مورد اصل اعراب یا دیگر ساکنان حیره نظری دقیق ارائه دهیم؛ زیرا روایات موجود سخت مبهم و افسانه‌آمیز است. در میان این قبایل نام تَنوخ بیستر به چشم می‌خورد و ایشان در حدود حیره و شهر انبار (یا پیروز شاپور) در چادرهای خود می‌زیستند. این اعراب ممکن است در زمان اغتشاشات داخلی اشکانیان در عراق جای گرفته باشند. لکن تردید نیست که آمدن ایشان به عراق آرام و بدون خون‌ریزی رخ نداده‌است. اما همین که بدویان در این نواحی جای می‌گزیدند، دیگر بیرون راندن آنان سخت دشوار می‌گشت. به این جهت شاهان ایرانی می‌کوشیدند از این بدویان، شهرنشینانی بسازند که ضمناً سدی در مقابل دیگر تازیان بیابان‌گرد شوند. گروه بزرگی از ساکنان حیره را عباد می‌خواندند و اینان بدون تردید همان مسیحیان حیره بودند. در اینکه اصل واژه عباد چیست و عباد خود از کجا آمده‌اند، سخن بسیار رفته‌است که اغلب خالی از افسانه نیست. گویند گروهی نزد کسری انوشیروان رفتند که نامشان همه با عبد شروع می‌شد. کسری گفت: پس شما همه عباد هستید. یا چون شاهپور به آنان حمله کرد، ایشان شعاری از این قرار برگزیدند: یا آل عبادالله، از آنجا آن‌ها را عباد خواندند. لکن ایشان گروهی شهرنشین بودند که به قول روتشتاین از قبایل گوناگون تشکیل یافته بودند زیرا خانواده‌هایی بزرگ که از آن میان نامشان باقی‌مانده همه از قبایل گوناگون بودند مانند: خانواده عدَیِ بن زید (از تمیم)، بنومَرِینا (از لَخم) و بُقَیله (از ازد). حلیفیان مردمان نقاط گوناگونی بودند که به حیره روی آورده با ساکنان آن هم‌پیمان شده بودند و خود را تحت حمایت ایشان نهاده بودند. ظاهراً این حلیفان از دزدان و غارتگران وجانیان که زندگی فقیرانه‌ای داشتند تشکیل یافته بود. علاوه بر آنچه گذشت تردیدی نیست که دسته‌های دیگری به صورت اقلیت در شهر حیره ساکن شده بودند. از آن جمله‌اند ساکنان عراق قدیم که از بقایای بابلیان و سریانیان بوده و به نام نبطی شهرت داشتند. لهجه خاص این افراد در لهجه عربی اصیل حیره بی‌تاثیر نبوده‌است. اگرچه از ساکنان ایرانی حیره اطلاع دقیقی نداریم، لکن به قطع می‌توان گفت که خانواده‌های متعددی از پارسیان به حیره کوچیده بودند. از سوی دیگر می‌دانیم که برخی از پادشهان ایران دسته‌هایی سپاه که مسلماً ورزیدگی فراوان داشتند در اختیار امیران حیره قرار می‌دادند. برخی از این سپاه‌ها مدتی نزد ایشان می‌ماندند و سپس جای خود را به دسته‌های تازه‌ای می‌سپردند. از آن جمله است سپاهی که به شهباء یا وضائع شهرت یافته بود و تحت فرمان نعمان اول قرار داشت. علاوه بر ایرانیان دسته‌هایی از یهودیان نیز بودند که ظاهراً بعد از اسارت بزرگ بابل در این ناحیه ساکن بودند و برای خود مدارسی ساخته بودند و رییسی داشتند. همچنین گروهی از بت‌پرستان که شاید اکثریت اهل حیره را تشکیل می‌دادند در آن‌جا ساکن بودند. از سوی دیگر گروه بیشماری از اهل حیره به آیین مسیحیت گرویده بودند که به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شدند و هر دسته از یکی از مذاعب نصاری پیروی می‌کردند. در این میان نسطوریان بزرگترین جمعیت مسیحی را تشکیل می‌دادند. دلیل آن نیز پناهنده شدن گروهی از ایشان به دربار ایران و حمایت ساسانیان از آیین آنان بوده‌است.[۴]

    لخمی‌ها تا به‌طور تقریبی تا سال ۶۰۲ میلادی (سال دقیق زندانی شدن و قتل نعمان سوم به‌درستی مشخص نیست) بر سر کار بودند، در این زمان خسرو پرویز بر نعمان سوم پسر منذر و ملقب به ابوقابوس واپسین شاه این دودمان بدگمان شد و او را کشت و به روایتی در زیر پای فیل افکند. دلیل این بدگمانی را برخی این نوشته‌اند که او شکست خود از بهرام چوبین را قصور نعمان می‌دانست. برخی نیز پیروی نعمان از آیین نسطوری که مخالف با کیش همسر رومی خسرو بوده را موجب دسیسه برای کشتنش دانسته‌اند. از آن پس سرزمین زیر فرمان لخمی‌ها، به‌طور مستقیم زیر نظر شاهنشاهی ایران کنترل می‌شد.

    خسرو پرویز بعد از کشتن نعمان سوم، ایاس بن طائی را به جای وی والی حیره و تمامی ولایاتی کرد که به دست نعمان بود. ایاس قریب ۹ سال نظر به روایات با نظارت و همدستی یک نمایندهٔ ایرانی به نام نخیرگان حکومت می‌کرد.[۵] در سال ۶۱۸ میلادی پس از ایاس یک حاکم ایرانی به اسم آزادبه قریب به ۱۷ سال تا سال ۶۳۳ میلادی در آن خطه حکومت داشت. پسر نعمان سوم که منذر نام داشت و به منذر پنجم و غرور معروف شد، باز پس از چندی در سال ۱۱ هجری در موقع ارتداد قبائل عرب در بحرین سری بلند کرده و به ریاست عرب‌های مرتد انتخاب شد و چند ماهی امارت کرد ولی در جنگ جواثا یا یکی از جنگ‌های مقارن آن به دست مسلمین کشته شد و تسلطی در حیره نداشت.[۵]

    پانویس[ویرایش]

    ↑ شهرستان‌های ایرانشهر ص ۳۹

    ↑ مصاحب، غلامحسین (به سرپرستی). ، سرواژه: حیره.

    منبع مطلب : fa.wikipedia.org

    میخواهید جواب یا ادامه مطلب را ببینید ؟
    مهدی 6 روز قبل
    5

    بچه ها کسی جواب رو میدونه ؟

    برای پاسخ کلیک کنید